Museo Etnolóxico Ribadavia

Museo Etnolóxico Ribadavia
Vista do patio interior do Museo

miércoles, 19 de mayo de 2021

A Seda: o tesouro que chegou da China a Galicia



 

    A exposición A Seda: o tesouro que chegou da China a Galicia, chega ao Museo Etnolóxico de Ribadavia. Esta montaxe producida e feita pola Asociación Etnográfica Sete Espadelas con bens da súa colección permite unha achega atractiva as pezas de vestimenta tradicional de Galicia, completando a anterior exposición que levaba o nome de Galicia, a terra dos mil panos .A ropa de levar a Vila.

    Nesta ocasión preséntanos aqueles elementos que conformaban o traxe de garda ou ceremonia, reservados para as ocasións mais especiais. A seda, procedente da china, foi unha das materias primas predilectas dos galegos e galegas do século XIX e principios do XX para decorar a súa vestimenta e a protagonista desta exposición. Así, podemos admirar a beleza, a dedicación, o traballo e as diferentes técnicas e usos detrás de ata 7 mantóns de manila, 11 panos de namorar, 7 panos adamascados, abanos chineses, 4 panos muradáns ou de mantóns de manila decorados con caras de marfís; descubrindo así os que podemos chamar tesouros téxtiles.

    Pero ademais diso, esta exposición amosa a historia detrás de estas pezas; que nos fala de rutas comerciais, da evolución e usos de formas locais, de tradicións relacionais ou incluso da aparición dunha produción propia galega. Trátase dunha invitación luxosa a descubrir entre os fíos da seda as xestualidades no vestir; e defender cómo este tipo de bens permítenos coñecer mellor a historia e as mentalidades do noso pasado.

    A inauguración terá lugar o xoves 20 as 19:00h no Museo. Entrada Libre ata completar capacidade. Observaranse as medidas de prevención establecidas na lexislación vixente ante a crise sanitaria ocasionada pola Covid-19


martes, 18 de mayo de 2021

Un percorrido polo Museo Etnolóxico. #DIM2021

 Conmemoramos o Día Internacional dos Museos cun Percorrido polo Museo Etnolóxico.

Como fío condutor do vídeo a montaxe dunha exposición co obxectivo de mostrar a diversidade de traballos e persoal técnico que intervén no proceso e de difundir a función de conservación do patrimonio cultural que ten un museo. 

O vídeo foi producido por A&B Comunicación.

#DIM2021 #DíaInternacionalDosMuseos #DíaInternacionalDeLosMuseos

 

                 

miércoles, 12 de mayo de 2021

CONCERTO DE PEDRAZA: O Músico que une tradición e innovación no noroeste peninsular.

 



   

Buscando plans para esta fin de semana? Achegádevos a gozar coa música de Luis Antonio Pedraza e Carlos Beceiro e o seu proxecto Fierro. Unha viaxe a despoboación

Luis Antonio Pedraza dende moi novo comezou a mirar o pasado musical achegando o seu grau de area á materia prima rescatada da tradición. Crea unha atmósfera musical propia, baseada na frescura dos sons do pasado. Trátase dunha música resistente, unha posta en valor do patrimonio musical legado polos nosos maiores.

Frautas, gaitas, voz e todo tipo de percusións latexan enérxicos nas melodías de incesante pulso vital no seu proxecto actual Fierro. Unha viaxe musical da despoboación. Nel recolle os sons metálicos xunto con Carlos Beceiro, nunha homenaxe aos poboados fortificados da Idade do ferro e a ese material ancestral. 

Luis Antonio Pedraza (Voz, flautas y gaita sanabresa, tamboril, pequeña percusió) e Carlos Beceiro(Mandola, Guitarra, Zanfoña).

Pódese escoitar un pouquiño do disco AQUÍ

O concerto terá lugar o sábado 15 de maio as 20.00h no Auditorio Manuel María na Casa da Cultura de Ribadavia do Concello de Ribadavia. Entrada libre ata completar capacidade. Observaranse as medidas de prevención establecidas na lexislación vixente ante a crise sanitaria ocasionada pola Covid-19.

Conversa "10 anos do 15M" con Alfredo Iglesias Diéguez




O 15 de maio de 2011 desenvólvense en Madrid e noutras cidades españolas unha serie de actos: acampadas, manifestacións, asembleas... que tiveron repercusión política e social a través da prensa e as redes sociais. Unha protesta para a cal as elites sociais e políticas non tiñan resposta.

Mesmo os equilibrios mantidos dende a Transición do 78 parecían en perigo; apuntando a o fin do «bipartidismo imperfecto». «O chaman democracia e non o é», «somos o 99 %». «non nos representan», son algúns dos eslóganes de entón, que perecían anunciar un discurso novo no que a poboación acadaría o protagonismo político á marxe das estruturas tradicionais.
 
Unha serie de agrupacións políticas tentaron encauzar este movemento; pero, como o movemento mesmo, a heteroxeneidade prima sobre a transversalidade.
 
O que para algúns parecía o inicio dunha revolución, dez anos despois parece ter sido metamorfoseado nunha máis das estruturas ás que, supostamente, aspiraba a superar.
Dez anos proporcionan una perspectiva suficiente para debater sobre que é/era o 15-M e que presencia ten hoxe.
 
O conferenciante é historiador, profesor de Ciencias Sociais de Ensino Secundario. Entre outras obras, coordinou o libro 15-M: o pobo indignado. Unha mirada calidoscópica dende Galiza. Laiovento. 2011, participou na obra colectiva A praza é nosa: quen constrúe a democracia, coordinada por Marcos Pérez Pena, 2.0 Editorial. 2011, co traballo "A democracia en crise" incluído no libro A praza é nosa, no ano 2014 recibiu o Premio Maruxa Mallo.
 
A conversa terá lugar o venres 14 de maio no Museo Etnolóxico as 20.00h. Entrada libre ata completar capacidade. Observaranse as medidas de prevención establecidas na lexislación vixente ante a crise sanitaria ocasionada pola Covid-19.

miércoles, 5 de mayo de 2021

Homenaxe a Fr. Samuel Eiján O.F.M. no 100 [+1] anos da publicación de "Historia de Ribadavia y sus alrededores"

 


Programa do evento:

> 12:00 h: lg rexa de San Fra ncisco (praza de Samuel Eijá n) en Ribadavia .

- Presentación  do  acto. César Lla na. Director do M useo Etnolóxico. 

- Samuel Eiján  poeta e  historiador do Ribeiro. Frutos Fernán dez Gonzá lez. Prof esor e investigad or. 

- Fr. Samuel Eiján  Ribadavia. Lolín Lira Pousa. Secretaria AM ECH I R. 

- Fr. Samuel Eiján en  Santiago de Compostela. Fr.  Juan Manuel Bujá n García. Ministro Provincial O.F.M.

- Intervención de AMECHI R. lsolina Rioneg ro. Presidenta AM ECH I R.  

> 13:00 h: Visita á Biblioteca do Convento de San Fra ncisco (Praza de Samuel Eijá n) .

> 13:30 h: Ofren da flora l na Praza de Samuel Eijá n.

> 14:00 h: I na ug u ración da mostra bi bliográfica: "Fr.SamueL Eiján Lorenzo ''Fraysel: literato, historiador, ensaista, divulgador do seu tempo" no Museo Etnolóxico.

 

Fr. Samuel Eiján Lorenzo naceu o 10 de maio de 1876 en San Clodio (Leiro, Ourense), tomou o hábito na orde franciscana en 1890, a súa ordenación sacerdotal foi en Lugo en 1899.

Fraysel xogo de palabras “fray” e das primeiras letras do seu nome completo foi o pseudónimo co que asinou varias das súas obras. Foi un prolífico escritor de comenzos do S. XX, tempos das Irmandades da Fala e do galeguismo cristián.

Fr. Samuel Eiján cultivou a narrativa, o ensaio, o teatro e a poesía en castelán e en galego, foi un gran difusor da cultura con numerosos artigos en xornais e revistas, así como tradutor de obras italianas e francesas. Exerceu de bibliotecario provincial en Santiago. Director da revista da Provincia Seráfica de Santiago El Eco Franciscano.

 En 1915 foi nomeado membro correspondente da Real Academia Galega e en 1941 numerario, en 1915 ingresou no Instituto Histórico do Minho en Portugal, en 1926 entrou a formar parte do Seminario de Estudos Galegos co discurso titulado “Franciscanismo literario en Galicia”.

  

Na súa estancia en Ribadavia escribiu a única obra que, a día de hoxe, sintetiza a historia do Ribeiro: Historia de Ribadavia y sus alrededores, libro impreso en 1920 en Madrid no Establecimiento Tipográfico de San Bernardo 92. En 1981 a Editorial Alvarellos realiza unha edición facsimilar, engadíndolle varias fotografías, que non aparecen na edición orixinal e en 2005 a Editorial Maxtor de Valladolid, especializada en edicións facsimilares, sacou outra edición da obra de Eiján, tendo como base a edición de Alvarellos.

 

Está concebida coma unha obra de consulta e de referencia, na que destaca a preocupación e miticulosidade na elaboración dos diferentes índices: de autores, obras, arquivos, nomes de poboacións, nomes de persoas e un índice de materias.

Unha obra documental e de investigación con continuas referencias ás fontes documentais e bibliográficas utilizadas, repartidas no texto e nas abundantes notas a pé de páxina; complementadas todas elas cun apéndice documental, no que se transcriben documentos fundamentais da historia de Ribadavia e a súa comarca.

Esforzo por documentar e por favorecer a consulta que debe ser especialmente valorado nunha época na que se carecía dos auxilios técnicos hoxe ao alcance de calquera.

 

A edición de 1920 pódese consultar a texto completo en Galiciana Biblioteca Dixital de Galicia AQUÍ


miércoles, 28 de abril de 2021

Colección de arte ABRENTE (III)


 


Colección de Arte ABRENTE (III)

    A terceira parte da exposición Colección de Arte ABRENTE, chega ao Museo Etnolóxico. Con esta mostra composta por un total de 25 obras de autores coma Xosé Conde Corbal, Félix Cuadrado, José Manuel Vidal Souto, José Luis González Loureiro, Alberto Datas Panero, Mercedes Ruibal Argibay ou Isaac Díaz Pardo; a comisaria Sabela Fraga completa o conxunto de exposicións que visibiliza e homenaxea o labor do Grupo Abrente.

    A exposición permite achegarse ao resultado do traballo da agrupación que, centrada na colaboración entre artistas, escritores e intelectuais; materializouse nunha colección plástica quen de reflectir as novas inquietudes artísticas da década dos 70 en Galicia.

    A inauguración terá lugar o vindeiro venres 30 de abril ás 18.30 horas no Museo (prégase confirmación de asistencia: 988-788-720 // mu.etnoloxico.ribadavia@xunta.gal)

    Ademais, ás 19:00 h proxectarase o documental "Dorothé na Vila" no Auditorio Manuel María da Casada Cultura do Concello de Ribadavia (Rúa Redondela, 2), ata completar a capacidade (70 persoas).
Para saber máis sobre o documental podedes visitar o seu canal de youtube neste enlace AQUÍ


    Nos actos observaranse as medidas de prevención establecidas na lexislación vixente ante a crise sanitaria ocasionada pola covid-19.

    Tralo venres, podedes achegarvos ao museo a disfrutar da exposición de Martes a Sábado das 10:00h as 20:00h (festivos pechado), onde tamén está a venta o catálago que recolle o traballo de investigación vinculado as tres exposicións da Colección de Arte do Grupo ABRENTE. 

Agardámoste!


viernes, 23 de abril de 2021

Día do Libro 2021

Para celebrar o Día Internacional do Libro (23 de abril) 50 bibliotecas de museos e centros de arte e cultura de toda España únense nunha liberación virtual conxunta "bookcrossing", organizada pola Biblioteca-Centro de Documentación do ARTIUM de Vitoria.

Considerando que este ano polas condicións sanitarias da pandemia non é favorable que se liberen e intercambien libros na rúa e en diferentes espazos públicos, a proposta, como o ano pasado, é compartir en liña algunha publicación editada polas institucións participantes.

 Neste 2021 a publicación que liberará na internet a Biblioteca do Museo Etnolóxico é: A olería en Galicia. Unha mirada a patir dos fondos do Museo Etnolóxico. Ribadavia, catálogo da exposición temporal que se pode visitar nestes momentos no Museo.

 

                                                                 Libro dixital AQUÍ
 

 


A Biblioteca do Centro-Museo Vasco de Arte Contemporáneo ARTIUM, que organiza esta actividade, preparou un vídeo con todas as lecturas recomendadas: 
 
                    

                      

 

A Biblioteca do Museo Etnolóxico participa nesta liberación de libros conxunta desde o ano 2012, ata 2020, ano da pandemia da Covid_19, era unha liberación de libros pertencentes a duplicados de temas variados: fotografía, etnografía, catálogos de exposicións, literatura infantil, novela...  e de libros publicados polo Museo Etnolóxico. A liberación facíase en distintos espazos públicos de Ribadavia, O Ribeiro, Ourense provincia, puntos do resto de Galicia e Portugal. Os libros liberados eran rexistrados na páxina oficial de bookcrossing e levaban autocolantes identificativos co símbolo internacional do bookcrossing.

No 2020 debido ao confinamento pola pandemia da Covid-19 a Biblioteca do ARTIUM propuxo que cada centro participante nesta liberación conxunta compartira en liña un libro da súa colección ou do seu catálogo de publicacións, para consultar ou descargar. Desde a Biblioteca do Museo Etnolóxico liberamos o libro: Museo aberto = museo abierto = open museum: saltando valados = saltando muros = jumping hurdle. Edición trilingüe galego, castelán e inglés do proxecto do mesmo nome.

#DíadoLibro2021

#DíadelLibro2021

#Bookcrossing2021

#BibliotecasdeMuseos

lunes, 5 de abril de 2021

En abril festexamos...

Cos festexos de abril rematamos coa serie de festividades mensuais que iniciamos o ano pasado durante o confinamento e que continuamos ata completar un ano. 

Neste cuarto mes do ano Pilar Vilaboi cóntanos historias, lendas de festividades e advocacións coma a de Casilda, Bieito, Telmo, Montserrat, Pedro Mártir... onomástica coma a de Antía procedente do grego Anthía que significa ‘extraída das flores’, Xurxo, procedente do grego Georgios que significa ‘labrego, agricultor’, e moito máis...

Premendo nos enlaces pódese descargar e consultar o texto completo.

 


                                                          Descarga preme AQUÍ

                                                          Consulta preme AQUÍ 

 

 
 [Fragmento do traballo de Pilar Vilaboi Freire]

 

Abril é o cuarto mes do ano no calendario gregoriano e un dos catro meses que teñen 30 días. Era o segundo mes do ano no antigo calendario romano antes de que se engadira xaneiro e febreiro arredor do ano 700 a. C. Os antigos romanos chamábano aprilis en latín. Non se coñece exactamente a orixe de abril. Quíxose relacionar co verbo aperire (‘abrir’) pola suposta forma aperilis, asociándoo a que neste mes a primavera abre a terra, as flores; pero non hai un fundamento etimolóxico que o sustente. Tamén se propuxo como orixe o grego aphrós (‘escuma’). Este nome garda un parecido con Aphrodite, palabra grega e nome da deusa mitolóxica Afrodita, que os romanos chamaban Venus.

 

                                                     Foto Carmen Villar @CarmedeMilmanda

 

Comezarei por un nome bendito: Bieito procede do latín Benedictus. Deste nome deriva o apelido Bieitez ou Bieites, grafados frecuentemente como Vieitez ou Vieites. O do 4 de abril é San Bieito de Palermo. San Bieito o mouro, de raza negra, celébrase en Pontevedra nas parroquias de Angoares (Ponteareas) e en Santa Cristina de Covas (Meaño), a onde van os romeiros da redonda na procura de alivio para as dores de cabeza, dos ollos e dos peitos. Tamén congrega moitos romeiros na comarca da Limia, a igrexa de Parada de Outeiro no concello de Vilar de Santos onde se venera a San Bieito ‘Preto’, pola talla desa cor. Existe a expresión Vai andar o San Benito de Palermo, importada do castelán, que significa ameaza de tunda, castigo físico xa que Palermo evoca a palabra palo.

Así e todo, o san Bieito de máis sona en Galicia é o de Lérez, con dúas celebracións no ano: no inverno (21 de marzo) e no verán (11 de xullo). Trátase dun santo moi avogoso para a curación de espullas e outros males da pel. Os devotos mollan os panos no aceite milagreiro e despois pásanos polas espullas. Foi popularizado no folclore galego como o santo máis milagreiro de todos: Se vas ó San Benitiño / non vaias ao de Paredes / que hai outro máis milagreiro / no conventiño de Leres.

[...]

 

lunes, 1 de marzo de 2021

En marzo festexamos...

 Os festexos de marzo, entrada do equinoccio de primavera, son variados en Galicia. Pilar Vilaboi mergúllanos nas historias, lendas, tradicións da festividade do Día da Muller, do santo Adrián, da santa Francisca Romana, a romaría do Corpiño, o san Xosé... Coma tódolos meses son moitos os refráns e ditos deste mes de marzo: "Marzo marzolas ou Marzo marceiro: pola mañá cara de can, e pola tarde falangueiro".

 Premendo nos enlaces pódese descargar e consultar o texto completo.

 

                                                    

                                                                Descarga preme AQUÍ
                                                                

                                                                Consulta preme AQUÍ 

  

 [Fragmento do traballo de Pilar Vilaboi Freire]

 

 O mes de marzo é o terceiro mes do calendario. É coñecido tamén como mes de san Xosé por ser a festa de máis tradición no mes. O 21 de marzo é no hemisferio norte o primeiro día da primavera, pois cadra xeralmente co equinoccio de primavera. Aínda así chámanselle frebas de marzo aos primeiros días do mes, porque nestes días adoita facer mal tempo, como fixo en febreiro. Hai a crenza popular de que a lúa de marzo é a máis indicada para podar as árbores: os castiñeiros en minguante e os carballos en crecente, como apunta Eladio Rodríguez no seu Diccionario enciclopédico. Hai refráns vencellados ao san Marcos do 23 de marzo, como O millo polo san Marcos, nin nado nin no saco, e expresións que remiten ao tempo tolo e inconstante do mes, como Marzo marzolas ou Marzo marceiro: pola mañá cara de can, e pola tarde falangueiro. Cómpre lembrar que marzal non se debe usar como substantivo senón como adxectivo: Pascua marzal, trigo marzal. Outro adxectivo que alude ó mes é marza, que aparece en pega marza ou marceña, denominacións do gaio (Garrulus glandarius).

[...] 


Santuario Nosa Señora do Corpiño. Foto Vania López Arias

                                                  

 

O día da Anunciazón, as derradeiras xiadas son, e isto é o 25 de marzo. Comparte advocación coa Nosa Señora do Corpiño, máis coñecida coma O Corpiño, nome diminutivo do substantivo corpo. Hai quen di que o diminutivo é porque a santa é de medio corpo. Se o nome fose anterior á actual imaxe, faría alusión a un corpo santo enterrado. O santuario localízase no lugar do Corpiño, na parroquia de Santa Baia de Losón, no concello de Lalín, e, ademais de en marzo, celebran a sonada romaría o 23 e 24 de xuño. Converteuse nunha advocación mariana de intensa devoción en casos de males estraños, meigallos, mal de ollo, ramo cativo, doenzas psíquicas, etc. O sacerdote ponlles aos enfermos en diversas partes do corpo unha reliquia que, disque, ten pelo da Virxe. Canto á tradición oral, tivo en tempos moita devoción nos apuros da guerra, como se ve na cantiga Viva a Virxe do Corpiño, / orgullo da nosa terra, / que librou a moitos quintos / da dura morte da guerra!; ou estoutra: Quen é aquela Señora / que vai por aquel carreiro ? / É a virxe do Corpiño / que vai ver a do Cruceiro.

[...]

lunes, 1 de febrero de 2021

En febreiro festexamos...

Pilar Vilaboi Freire axúdanos a lembrar os festexos e tradicións do mes de febreiro en Galicia, algunhas das festas xa anuncian ó despertar da natureza "Cando a Candeloria chora, medio inverno fóra", por suposto a diversidade e riqueza do Entroido, san Brais, santa Ágeda, santa Lurdes... 

Premendo nos enlaces pódese descargar e consultar o texto completo.

 


                                                        

                                                                Descarga preme AQUÍ

                                                                Consulta preme AQUÍ 

 

   [Fragmento do traballo de Pilar Vilaboi Freire]

 

 

Febreiro é o segundo mes do ano no calendario gregoriano e o que menos días posúe: ten vinteoito días os anos normais e vintenove os bisestos. Foi chamado así en honor ás februa das Lupercales: celebraban unha festa anual de purificación da Antiga Roma chamada februa (de februum, unha especie de correa) nunha data que hoxe se identifica coma o 15 de febreiro. Tras a fundación de Roma e o xurdimento do Imperio Romano, a urbe tomou prestado o nome das festas februas para designar o mes nas que estas tiñan lugar, que daquela era o último do ano. En canto a refráns referidos a este mes temos: A suga de febreiro fai o lameiro; A castaña e o besugo, en febreiro non teñen zugo; ou A chuvia de febreiro fai o palleiro. Algúns recitados falan tamén deste mes:

Dixo no monte unha vella:

Vaite, febreiriño corto,

cos teus días vinte e oito,

que, se tiveses máis catro,

non quedaría can, nin gato.

Febreiro contestou moito:

Os teus becerriños oito

deixa que meu irmán marzo

hachos de volver en catro. 

...


 

 
Foto Santiago Garrido @santiagogrial 
 
  

O 2 de febreiro festéxase o día da Candeloria ou das Candeas. O seu étimo procede do latín candelorum ‘das candeas’, da voz candela, derivado de candeo ‘arder’. Da forma Festum Candelorum ‘festa das candeas’ elaborou o pobo o nome Candeloria (ben documentada no uso e nos refráns), que alterna co uso da forma posterior Candelaria, posiblemente por influxo do castelán. O cultismo Candela está competindo coa patrimonial Candea, que debe preferirse. Ese día lévanse bendicir as candeas á Igrexa e cando se precisan acéndense para calmar as treboadas, esconxurar o trono ou para acompañar o viático poñéndollas nas mans dos moribundos. Crese que os nenos que morreron sen bautizar e que, polo tanto están no limbo, permanecen en perpetua escuridade e só poden ver a luz do día o día da Candeloria. Segundo a crenza popular ese día casan os paxariños e é tamén a festa do amor e do apareamento de todo o reino animal. En Verín van na procesión unhas nenas levando dúas pombas e unha torta. Na Coruña, as nais ás que lles morreu un meniño antes de bautizar acenden unha candea; Vicente Risco menciona que as cigarreiras da cidade colocaban na igrexa candeas acesas sobre feixes de romeu, en memoria dos pobres cativos. No sábado máis próximo a este día celébrase a Festa do Lume, que é unha xuntanza dos cristiáns galegos da asociación Irimia. É patroa das Illas Canarias. É moi sonado o refrán: Cando a Candeloria chora, medio inverno vai fóra; que chore, que deixe de chorar, mitá do inverno está por pasar; e estoutros: Virxe da Candela, que non me trabe can nin cadela; e Señora das Candelas, polas túas xulga as alleas.